محمّد مصطفى ، در مراجعت از يكى از جنگها فرمود : از جهاد كوچكتر برگشتيم و اينك بايد به جهاد بزرگتر برويم ، زيرا با لشكرى ، بتوان روم از قيصر گرفت ! ولى با نيروى همهء روى زمين ، نفس را از يكى نتوان گرفت ، كه در جنگ با دشمن ، روياروى جنگ شود و پيروزى نصيب گردد ، امّا در جهاد با نفس ، معاينه نباشد بلكه در ظاهر ، دوستى و مودّت كند ، و كار نيك جلوه دهد ! و مردان دين بدين سبب او را اطاعت كنند ! كه شكارچى مرغ با مرغ گيرد ! احمد بلخى عارف بزرگ ، گويد نفس خود را كه به انواع رياضت و مجاهدت مقهور و مغلوب كردم ، روزى نشاط جنگ داشت ، شگفتم آمد كه از نفس نشاط طاعت نيايد ! گفتم در زير اين گوى چه حيله باشد ؟ اينك او را آزمايش كنم ! مىدانستم كه طاقت گرسنگى ندارد ، گفتم اى نفس ، اگر من به سفر جنگ روم روزه نگشايم ! گفت روا دارم ! مىدانستم كه طاقت شب بيدارى نماز شب ندارد ! گفتم اى نفس ، من در سفر هم نماز شب ترك نكنم گفت روا دارم ! مىدانستم كه در حضر با مردم نمىآميزد و به‌وسيله سفر مىخواهد با مردم معاشرت كند ، گفتم اى نفس ، من در سفر در خرابه‌اى فرود آيم و با كسى آمد و شد ندارم ! گفت روا دارم ! چون از دست او عاجز گشته به خداوند متوسّل شدم كه مرا از مكر و حيلهء وى آگهى دهد ، تا آنكه او را به اقرار آوردم ! گفت در حضر روزى هزار بار مرا بر خلاف ميل من بكشى ! و مردم ندانند ولى در جنگ كشتن يك بار باشد ، و همه جا مشهور شود كه احمد در جنگ شهيد شد و من اين همه كارها مىكنم كه چون در جنگ شهيد بميرى شهادت يك‌بار است ! و من از چندين بار سنگين عبادات تو آسوده مىشوم ! سورهء - 61 - صف - 14 - آيه - مدنى - جزو 28 تفسير لفظى [ آيات 1 الى آخر ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . بنام خداوند فراخ بخشايش مهربان . 1 - سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ . پاك و ستوده است خدائى كه آنچه در آسمانها و زمين است او را ستايش مىكنند و او است عزيز و حكيم . 2 - يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ . اى كسانى كه گرويده‌اند ، چرا مىگوئيد آنچه را كه نمىكنيد ؟ 3 - كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ . نزد خداوند زشتى بزرگ و خشم‌آور است كه بگوئيد امرى را و نكنيد ! 4 - إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ . خداوند كسانى را كه صف‌صف در راه او مىجنگند دوست مىدارد ، گوئى كه آنان در صف جنگ چون ديوارى درهم رسته‌اند ! 5 - وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ لِمَ تُؤْذُونَنِي وَ قَدْ تَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ فَلَمَّا زاغُوا أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ . ياد كن ( اى محمّد ) وقتى كه موسى به كسان خود گفت : اى قوم ، چرا مرا آزار مىدهيد ؟ درحالىكه مىدانيد من فرستادهء خدا بسوى شما هستم ! پس چون قوم از فرمان‌بردارى موسى بگشتند ، خداوند دلهاى آنان را بگردانيد ( از آشنائى ) و خداوند ، بيرون‌شدگان